جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )

602

ايران وقضيهء ايران ( فارسي )

فصل پانزدهم تاسيسات و اصلاحات و اقوامى كه در ديارهاى دور با چشمان مشتاق نگران‌اند با يكديگر ، هم‌صدا مىگويند كه فردا و شايد همين امروز اينسى - لادوس قيام خواهد كرد . لانگفلو ( داستان اينسى لادوس ) دورنماى تاريك - با آنكه تصويرى كه من به خاطر بيان حقيقت از وضع و حال حكومت ايران باز نمودم سخت ملال‌انگيز است و تغيير و اصلاح مبانى اساسى آن نيك ضرورى است هم‌اكنون شهريار ايران نيز به يك رشته اصلاحات در مملكت دست زده است كه براستى اين دوره را از تمام ادوار متمايز مىسازد . بررسى اين اصلاحات و داستان هريك از آنها كار خطيرى است كه هم سبب تهنيت و خشنودى است و هم موجب تأسف و افسردگى . از يك طرف ما ناظر تأثيرات نافذ به اصطلاح تمدن غرب هستيم كه با نتايج نيكو موانع ديرين غرض و مرض را در مشرق زمين درهم مىشكند و از جهت ديگر در رديف همين چشم‌انداز دلنواز مشاهده مىكنيم كه رسم خرافات‌پرستى پايدار و شور و هيجان اصلاحات بيهوده است و آفت سستى و اهمال به درجهء اعلى است و سخت سرگردانيم كه آيا اين علامت بامداد اميدوارى است و يا تنگناى نااميدى و آيا ايران در آستانهء ورود به جرگهء كشورهاى متمدن جهان است و هم اكنون در اين مرحله گام نهاده و يا آنكه در عالم بىخيالى خود آسوده غنوده است